Kilka miesięcy temu na łamach serwisu opublikowany został artykuł o systemach certyfikacji obiektów noclegowych i infrastruktury dedykowanej turystom na rowerach (TUTAJ).

Jak pokazały przeprowadzone przez nas analizy dostępnych badań i wywiady w środowisku rowerowym to właśnie segment turystyki rowerowej w najbliższym czasie powinien notować sukcesywne wzrosty. Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują, że w najbliższych latach turystyka rowerowa będzie rosła w siłę. Niestety nasze polskie realia pokazują również, że dzieli nas olbrzymia przepaść pomiędzy krajami, w których ten rodzaj turystyki jest znaczącym ogniwem gospodarki. Dla przykładu analizy sporządzone dla Parlamentu Europejskiego szacują rynek turystyki rowerowej w Europie na 2,7-2,8 miliarda wyjazdów turystycznych (rowerowych, zarówno krótkich jak i wielodniowych) rocznie, przy 26 milionach podróży rowerowych oraz 170 milionach noclegów udzielonych rocznie turystom rowerowym. Stanowi to około 3% europejskiego rynku turystycznego. W przypadku krajów „rowerowych”, jak Dania czy Niemcy, turystyka rowerowa według niektórych ekspertów może stanowić od 6 do 12% ogółu wyjazdów turystycznych.

Analizy  badań prowadzonych przez ADFC (Allgemeiner Deutscher Fahrrad-Club  – niemiecka organizacja będąca rowerowym odpowiednikiem naszego PTTK) informują, że w roku 2009 niemieccy rowerzyści zrealizowali 4,9 miliona wyjazdów rowerowych z co najmniej jednym noclegiem, wydając przeciętnie 70 EUR dziennie. 86% z nich zrealizowało swój wyjazd na terenie Niemiec. Według danych na rok 2011 liczba ta wynosi znacznie powyżej pięciu milionów turystów rowerowych rocznie.

Polska określana jest (za raportem „The European Cycle Route Network EuroVelo, 2009) jako kraj o niskim udziale turystyki rowerowej w ogólnej liczbie wyjazdów turystycznych (ok. 0,5 % ogółu wyjazdów). Projekcje wykonane w cytowanym raporcie określają roczną wielkość wewnętrznego rynku turystyki rowerowej jako 25 milionów rowerowych podróży jednodniowych oraz 300 tysięcy rowerowych podróży wielodniowych (ok. trzykrotnie mniej w przypadku wyjazdów jednodniowych oraz dwukrotnie mniej podróży wielodniowych niż w czterokrotnie mniejszej Austrii oraz trzydziestokrotnie mniej podróży jednodniowych i dziewiętnastokrotnie mniej podróży wielodniowych niż ma to miejsce w dwukrotnie ludniejszych Niemczech).

Pokrzepiającą informacją może być fakt jeszcze powolnego, ale stałego wzrostu zainteresowania turystyką rowerową. Objawia się to w większości obszarów związanych z rowerami. Od wielkości sprzedaży sprzętu, aż po uczestnictwo w różnego rodzaju imprezach rowerowych. Według badań „Polacy na rowerach” przeprowadzonych przez CBOS we wrześniu 2012 roku na rowerze jeździ 70% Polaków, w tym systematycznie 22%, od czasu do czasu 35%, a 13% tylko okazjonalnie. Prawie, co trzeci dorosły badany (30%) w ogóle nie korzysta z roweru.  Według tego samego badania wśród osób, które korzystają z roweru prawie, co czwarta (23%) jeździ przez cały rok – niezależnie od warunków pogodowych. Trzy czwarte (77%) korzysta z roweru wyłącznie, kiedy jest sprzyjająca pogoda. Rower wykorzystujemy głównie do jazdy rekreacyjnej (74% przynajmniej okazjonalnie jeżdżących na rowerze) oraz jako środek komunikacji (50%). Dla co trzeciej osoby (32%) rower jest narzędziem do ćwiczeń mającym zapewnić zdrowie fizyczne. Jazdę wyczynową uprawia tylko 5% badanych i w zdecydowanej większości są to osoby młode

Inne prace badawcze dotyczące rynku turystyki rowerowej np. „Program rozwoju tras rowerowych w Polsce Wschodniej na lata 2013 – 2020”  przygotowane dla potrzeb realizacji projektu GreenVelo (www.grenvelo.pl) pokazują znacznie szerzej i bardziej szczegółowo tendencje, możliwości i kierunki rozwoju turystyki rowerowej w Polsce. Przeprowadzone sondaże i badania obrazują, że 80,9% respondentów kiedykolwiek wyjeżdżało na wyprawę rowerową lub przynajmniej planowało taki wyjazd. W kwestii organizacji wyjazdu rowerowego badani byli bardzo podzieleni. Rowerzyści preferują bardzo rożne rodzaje turystyki rowerowej. 29,4% z nich wybrało kilkudniową wyprawę rowerową i noclegi w namiotach przy trasie, 26% – jednodniowe wycieczki rowerowe połączone ze zwiedzaniem i noclegiem w bazie agroturystycznej, a 22,7% kilkudniowe wyprawy rowerowe i noclegi w kwaterach przyjaznych rowerzystom. Mniej popularne okazały się być jednodniowe wycieczki rowerowe w trakcie pobytu stacjonarnego (11,9%), wyjazdy wyczynowe typu MTB, offroad, po lasach i bezdrożach, również w formie zawodów (6,4%) oraz rajdów zorganizowanych przez klub rowerowy lub biuro podróży (2,5%).

Preferowane modele turystyki rowerowej

Większość odpowiedzi respondentów (80,7%) wskazuje na to, że korzystają głównie z oznakowanych szlaków rowerowych. Jednak duża część badanych przyznała się także do korzystania z oznakowanych pieszych szlaków turystycznych (45,5%). Blisko jedna trzecia rowerzystów w ogóle nie korzysta z oznakowanych szlaków.

 prefrowane rodzaje szlaków

Przedstawione w wymienionych opracowaniach analizy pokazują, że turysta rowerowy jest dość elastyczny, jeżeli chodzi o formę wypoczynku turystycznego:

– jest w stanie nocować w namiocie i kwaterze agroturystycznej, korzysta głównie z indywidualnych form wypoczynku,

– wypoczywa zarówno nad jeziorami, jak i nad morzem lub w górach – żaden z kierunków nie dominuje,

– dojeżdżając do celu swojej podróży korzysta zarówno z transportu publicznego, jak i własnego samochodu,

– podróżuje sam, ze znajomymi lub rodziną – tu również preferencje są szeroko rozłożone,

– korzysta raczej z własnego roweru, pokonuje dziennie około 50 kilometrów,

– korzysta ze szlaków turystycznych,

– nowinki technologiczne, jak GPS lub smartfony, nie są jeszcze zbyt powszechne wśród tej grupy turystów. Nadal ważniejsze są mapy i przewodniki oraz informacja w terenie.

Według rowerzystów objętych badaniem trasa rowerowa, aby stała się atrakcyjnym kierunkiem wyjazdów rowerowych, potrzebuje elementów takich jak:

– infrastruktura turystyczna (baza noclegowa i gastronomiczna, punkty obsługi podróżnych),

– dobra jakość trasy (bezpieczeństwo, nawierzchnia),

– oznakowanie trasy oraz elementów znajdujących się w jej pobliżu,

– atrakcje, zabytki w pobliżu trasy.

Niektórzy badani mieli negatywne doświadczenia z urlopu zaplanowanego jako wycieczka rowerowa. Turyści rowerowi skarżyli się między innymi na:

– małą ilość ścieżek rowerowych,

– brak bezpiecznych tras rowerowych,

– kiepskie oznakowanie szlaków (często mylące),

– kiepską nawierzchnię, zły stan dróg rowerowych,

– brak bezpiecznego dojazdu rowerem z większych miast do małych miejscowości,

– małą ilość dobrze wyposażonych miejsc postojowych i odpoczynkowych będących swojego rodzaju oazą na trasie wycieczki rowerowej,

– brak dostatecznych informacji na temat szlaków rowerowych,

– duży ruch samochodów na drogach którymi prowadzone są szlaki,

– brak odpowiednich map z trasami rowerowymi,

– brak oznaczeń o warsztatach naprawy rowerów,

– słaba baza noclegowa,

– brak wystarczającego zaplecza gastronomicznego.

Według przytoczonego źródła aż 80,8% rowerzystów przy planowaniu urlopu lub wakacji najczęściej korzysta z informacyjnych stron internetowych. Drugim w kolejności źródłem informacji są znajomi i przyjaciele. To od nich prawie równie często respondenci dowiadują się, gdzie warto pojechać (73,5%). Popularne jest również szukanie informacji w przewodnikach lub ulotkach (49,1%), na internetowych forach dyskusyjnych (44,3%) oraz w mediach społecznościowych takich jak np. Facebook, Twitter, NK (23,8%). Wśród rowerzystów mniej popularne są tzw. tradycyjne media takie jak: prasa (11,8%), telewizja (7,4%) i radio (4,5%). Informacje z targów turystycznych czerpie 5,6% badanych. Nadal popularne są również punkty informacji turystycznej, korzysta z nich 13,8% rowerzystów.

Źródła inforamcji niezbędnych przy planowaniu urlopu

Według informacji uzyskanych podczas badania inne źródła informacji wskazane przez rowerzystów to:

– mapy papierowe i elektroniczne,

– strony z trasami turystycznymi,

– filmy dokumentalne,

– galerie z ciekawymi zdjęciami, które są inspiracją do odwiedzenia danego miejsca,

– prasa/literatura podróżnicza,

– blogi podróżnicze,

– strony internetowe typu: opencaching.pl, lonelyplanet.com, couchsurfing.org, geocaching.com, dzieciakiwplecaki.pl,

– portale zniżkowe typu: gruper.pl, mydeal.pl, groupon.com.

Część respondentów ma swoje stałe miejsca, do których wraca.

Większość rowerzystów (76,4%), przy planowaniu wyjazdu rowerowego za najbardziej przydatne źródło informacji uważa kompleksowy portal o ofertach turystyki rowerowej danego szlaku lub regionu (dający możliwość zaplanowania trasy wycieczki). Dla 61,5% – znaczenie ma możliwość pobrania i wydrukowania przewodników i informatorów oraz map szlaków rowerowych, 56,2% – możliwość rezerwacji noclegów przez Internet, a 44,8% – możliwość zaprezentowania własnych doświadczeń i zapoznania się z opiniami innych turystów rowerowych na tematycznym serwisie społecznościowym lub forum. Mniej ważna dla rowerzystów przy planowaniu wyjazdu rowerowego okazała się być możliwość pobrania śladów GPS szlaków i tras rowerowych (34,2%), możliwość zorganizowania przez Internet grupy dla wspólnego wyjazdu rowerowego (28%), możliwość przeglądu kompleksowych ofert organizatorów wyjazdów rowerowych (21,9%).

Wśród innych informacji wyszukiwanych przez Internet przez respondentów podczas planowania wyjazdu rowerem znalazły się: informacje o infrastrukturze turystycznej, prognoza pogody, rodzaj nawierzchni trasy, bezpieczeństwo trasy oraz rozkłady jazdy lokalnych środków transportu.

Źródła informacji najbardziej potrzebnych przy planowaniu wyjazdu rowerowego

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom i potrzebom rynku turystyki rowerowej oraz jego uczestnikom STARTUJEMY z polskim odpowiednikiem funkcjonującego z olbrzymim powodzeniem na rynku niemieckim, standardem certyfikacji obiektów noclegowych „Przyjaznych Rowerzyście” – Certyfikatem LubimyRowery.pl.

Termin „przyjazny rowerom” to określenie używane w celu wyróżnienia obiektów dostosowanych w szczególny sposób dla użytkowników tego środka lokomocji. Określenie  to obejmuje zarówno obiekty turystyczne – noclegowe, gastronomiczne, muzea i inne atrakcje, jak i obiekty użyteczności publicznej, edukacyjnej, zdrowotnej, rekreacyjnej i inne. Rodzaj dostosowania zależy od specyfiki obiektu. Zwykle kluczowymi elementami są: dobra dostępność obiektu dla rowerzystów i możliwość bezpiecznego zaparkowania roweru (odpowiednie parkingi i stojaki). W przypadku obiektów noclegowych wymagane jest często spełnienie określonych kryteriów. Są one określone dla danego standardu lub sieci współpracy przez instytucję nią zarządzającą. W niektórych krajach o wysokim współczynniku udziału rowerów w transporcie publicznym oraz turystyce i rekreacji systemy te są bardzo powszechne i zaawansowane. W znaczący sposób zwiększają komfort i bezpieczeństwo jazdy rowerem oraz zachęcają do wyjazdów turystycznych nawet mniej doświadczonych rowerzystów.

Dla przykładu w Niemczech system certyfikacji „Przyjazny Rowerzystom” nadzorowany jest przez organizację ADFC. Ta tylko jedna, niemiecka sieć kwater przyjaznych rowerzystom „Bett & Bike” działająca od 1995 roku obecnie dysponuje 5 200 obiektami, w których dostępne jest kilkadziesiąt tysięcy miejsc noclegowych, w dużej części rezerwowanych przez administrowany przez ADFC portal turystyczny www.adfc-tourenportal.de. W bazie tej znajduje się również 2 600 rekomendowanych punktów serwisowych dla rowerów.

Dotychczas w Polsce funkcjonowało lub gdzie, niegdzie jeszcze lokalnie funkcjonuje podobnego rodzaju standard, jednakże to projekty niewystarczające i niezaspokajające potrzeb ich użytkowników w różnych obszarach. Głównie jeżeli chodzi o dostarczenie kompleksowej informacji. Główną wadą obecnie funkcjonujących projektów certyfikacji jest ich regionalizacja i lokalne działanie ograniczone do ściśle określonego obszaru geograficznego. Ponadto innymi elementami wskazywanymi przez turystów jako przydatne, a brakujące w obecnie funkcjonujących serwisach to nieaktualne lub niekompletne opisy tras rowerowych, brak informacji dotyczących ciekawych atrakcji turystycznych zlokalizowanych w okolicy przebiegu szlaku. Podsumowując – obecnie funkcjonujące systemy i serwisy informacyjne oczywiście dostarczają pewien zakres treści, ale nie jest to pełen zakres informacji niezbędnych do zaplanowania i zrealizowania wycieczki, wyprawy bądź rajdu rowerowego.  Serwis LubimyRowery.pl będzie docelowo portalem internetowym kompletnie informującym potencjalnego użytkownika i umożliwiającym kompleksowe planowanie i ułatwiającym realizacją pomysłu na wycieczkę rowerową. Jednym z wiodących elementów mającym to ułatwić jest  system certyfikacji obiektów noclegowych. LubimyRowery.pl wprowadza czytelny i spełniający oczekiwania system standaryzacji dla obiektów noclegowych aspirujących do otrzymania certyfikatu. Kryteria jakie powinien spełniać obiekt noclegowy „przyjazny rowerzyście” posiadający certyfikat LubimyRowery.pl określa stosowny Regulamin Certyfikacji.  Certyfikowany Obiekt Noclegowy to obiekt zapewniający turyście rowerowemu oczekiwany komfort wypoczynku:

– możliwość skorzystanie przez turystę tylko z jednego noclegu

– dla gości serwowane jest wartościowe śniadanie lub możliwość samodzielnego przygotowania posiłku z własnych produktów

– umożliwienie wysuszenia mokrej odzieży i sprzętu

– bezpieczne miejsce na rower, tzn. obiekt musi dysponować zamykanym pomieszczeniem na rowery lub wyrazić zgodę na przechowywanie roweru w pokoju

– możliwość umycia roweru

– miejsce do wykonania drobnych napraw i podstawowy zestaw narzędzi

– informacja o atrakcjach turystycznych oraz trasach rowerowych w okolicy, wystarczająca do zaproponowania minimum 3 wycieczek pół-dniowych i 3 wycieczek całodniowych

– apteczka wyposażona w środki dezynfekujące oraz opatrunkowe

– sprzedaż map i przewodników turystycznych.

Powyżej wyszczególnione warunki to wynik przeprowadzonych badań i analiz oraz doświadczeń jakie zdały już swój egzamin na innych rynkach turystyki rowerowej w Europie.

System certyfikacji to nie tylko wymagania i warunki stawiane obiektom noclegowym celem zapewnienia komfortu rowerzystom. Stworzone przez serwis LubimyRowery.pl zasady funkcjonowania systemu certyfikacji to również stale rozwijające się narzędzi promocji certyfikowanych obiektów noclegowych. Poprzez treści zawarte w serwisie LubimyRowery.pl i ściśle określoną grupę docelową informacje o obiektach noclegowych docierają bezpośrednio do potencjalnych odbiorców usługi hotelowej. Narzędzia promocyjne jakie oferuje serwis LubimyRowery.pl to szeroko pojęte i niemalże nieograniczone możliwości dotarcia do odbiorców poprzez sieć internetową od modułu w serwisie internetowym poprzez promocję w portalach społecznościowych, aż po bezpośrednio organizowane imprezy rekreacyjne i sportowe.

Wszystkie działania realizowane przez portal LubimyRowery.pl i współpracujące z nim podmioty ukierunkowane są na dostarczenie kompleksowej i profesjonalnej informacji aktywnemu turyście rowerowemu, oraz wspieranie i promocja innych podmiotów turystycznych od niewielkich obiektów noclegowych i lokalnych atrakcji turystycznych, aż po liczących się graczy ogólnopolskiej turystyki. Nadrzędnym celem stawianym przed serwisem LubimyRowery.pl i wdrażanym systemem certyfikacji jest rozbudzenie w amatorach turystyki rowerowej chęci aktywnego uczestniczenia w wycieczkach i rajdach i wyprawach rowerowych organizowanych samodzielnie oraz przez innych operatorów turystyki rowerowej i aktywnej.

Autor: Piotrek Książek

Źródła:

– Koncepcja Rozwoju Systemu Rowerowego Województwa Pomorskiego – Zielona Księga”, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Gdańsk 2008 r.

– Komunikat Europejskiej Federacji Cyklistów, www.ecf.com z roku 2012

– „Polacy na rowerach” badanie przeprowadzone przez CBOS we wrześniu 2012

– „Program rozwoju tras rowerowych w Polsce Wschodniej na lata 2013 – 2020” www.grenvelo.pl

Z angielska brzmiący zwrot „bike friendly” nabiera również znaczenia w naszej krajowej turystyce rowerowej – w tłumaczeniu „przyjazny rowerom”. Wzrost rangi tego określenia wynika zdecydowanie z rosnącej popularności aktywnej turystyki rowerowej w naszym kraju. Coraz więcej osób, a nawet rodzin z dziećmi decyduje się w ten sposób spędzić wakacyjny urlop. Wiadomym jest, że na wycieczki lub wyprawy rowerowe staramy się zabierać jak najlżejsze akcesoria. Nadal jeszcze w naszym kraju turystyka rowerowa często wiąże się z noclegami pod namiotem. Wynika to z faktu, że znaczna część obiektów noclegowych nie jest zainteresowana przygotowywaniem noclegu na jedną noc. To już kwestia czysto ekonomiczna i biznesowa – jeden nocleg to większy koszt niż potencjalny zysk dla właściciela. Nie będziemy się tutaj rozwodzić nad kwestiami ekonomicznymi, ponieważ nie to jest celem tego artykułu. W tej publikacji chcę się skupić bardziej na warunkach jakie powinien spełniać obiekt noclegowy przyjazny rowerzyście.

Turysta nocujący w obiekcie przyjaznym rowerzyście może komfortowo odprężyć się na koniec dnia, a jego rower jest schowany w bezpiecznym miejscu. Obiekty noclegowe przyjazne turyście rowerowemu to jednak coś więcej. Istotnym warunkiem jest możliwość pobytu przez jedną noc, wynika to często ze specyfiki wypraw rowerowych i przemieszczania się z jednego punktu do kolejnego. Obiekt taki powinien również umożliwiać wysuszenie odzieży i zapewnić odpowiednie narzędzia do prostych napraw serwisowych roweru, z których można skorzystać w razie potrzeby.

W krajach o daleko rozwiniętej turystyce rowerowej i wysokim współczynniku udziału rowerów w transporcie funkcjonują systemy certyfikacji obiektów o wypracowanych standardach i kategoryzacji obiektów . Kryteria kategoryzacji opracowano biorąc pod uwagę najistotniejsze wymagania turystów podróżujących na rowerach.

Najważniejsze założenia systemów certyfikacji funkcjonujących na terenie krajów o rozwiniętej turystyce rowerowej i wypracowanych standardach „przyjazności rowerzyście” to:

– możliwość skorzystanie przez turystę tylko z jednego noclegu

– bezpieczny parking dla roweru

– udostępnienie narzędzi do przeprowadzenia podstawowych napraw roweru

 –  dostępność do informacji turystycznych

– dla gości powinno być serwowane wartościowe śniadanie lub możliwość samodzielnego przygotowania posiłku

– umożliwienie wysuszenia mokrej odzieży i sprzętu

Wzorem dla europejskich systemów standaryzacji i certyfikacji obiektów noclegowych jest niemiecki Bett Und Bike (www.bettundbike.de). Podobne systemy funkcjonują z powodzeniem w Austrii, Szwajcarii, Danii, Czechach czy Chorwacji.

bicycle friendly bett+bike

pobrane-3W Polsce w 2008 roku Fundacja Partnerstwo dla Środowiska wprowadziła polską edycję Certyfikatu „Przyjazny Rowerom” (www.przyjazny-rowerom.pl) . System krajowy wzoruje się na czeskich rozwiązaniach i certyfikuje obiekty turystyczne i inne promujące zrównoważony transport uwzględniając specyficzne potrzeby rowerzystów i turystów rowerowych. Certyfikaty nadawane są obiektom należącym do jednej z pięciu kategorii obiektów położonych wzdłuż Zielonych Szlaków – Grrenways: obiekty noclegowe, punkty gastronomiczne, kempingi, atrakcje turystyczne o raz inne obiekty promujące zrównoważony transport. W Polsce niestety jeszcze nie funkcjonuje porównywalna z niemiecką sieć kwater noclegowych.  Tym samym biorąc pod uwagę intensywny wzrost zainteresowania turystyką rowerową istnieje potrzeba wdrożenia podobnego systemu certyfikacji w skali nie tylko regionalnej ale ogólnokrajowej. Wprowadzenie określonych standardów pozwoli na:

– zaplanowanie dłuższych wyjazdów rowerowych w oparciu o rekomendowane obiekty noclegowe,

– pozwoli na zmniejszenie obciążenia roweru w związku z brakiem konieczności zabierania ze sobą sprzętu biwakowego,

– daje możliwość samodzielnej naprawy ewentualnych usterek roweru,

– zwiększa komfort i bezpieczeństwo podróży rowerowych,

– zwiększa przychody regionów zaangażowanych w rozwój turystyki rowerowej.

Określenie „przyjazny rowerom” dotyczy nie tylko obiektów noclegowych. Zbliżone kryteria dostosowane w szczególny sposób dotyczą również innych obiektów turystycznych – gastronomicznych, muzea, obiekty użyteczności publicznej, rekreacyjnej oraz inne atrakcje turystyczne dostępne dla turysty na rowerze. Rodzaj dostosowania zależy tutaj od specyfiki obiektu. Kluczową kwestią dla rowerzysty jest możliwość bezpiecznego zaparkowania roweru – miejsca takie powinny być wyposażone w parkingi rowerowe oraz odpowiednie stojaki.

Biorąc pod uwagę specyfikę turystyki rowerowej rozwój systemu certyfikacji „Przyjazny Rowerom” to olbrzymia szansa na rozwój gospodarczy małych miejscowości, wsi i regionów niejednokrotnie pomijanych w wakacyjnych planach turystycznych. Stosunkowo niewielkim kosztem można przygotować obiekt noclegowy lub inną atrakcję turystyczną na przyjęcie turysty rowerowego, który nie jest specjalnie wymagającym gościem a może okazać się wiernym i powracającym klientem rekomendującym region.

Autor: Piotrek Książek